Een erfenis krijgen

Een erfenis krijgen en afhandelen


Als u erfgenaam bent en een erfenis moet regelen, komt er heel wat op u af. Het is daarbij niet altijd nodig om een notaris in te schakelen. Er zijn veel dingen die u goed zelf kunt regelen. 


U kunt in veel gevallen veel zelf doen als u er de tijd voor heeft en als het niet te ingewikkeld is. Het probleem is dat veel mensen vaak niet goed weten of een erfenis ingewikkeld is of niet. Er kunnen ongemerkt allerlei redenen zijn waardoor het toch ingewikkeld kan zijn of worden.

Na een overlijden moet er namelijk heel wat worden geregeld. Niet alleen praktische zaken (het opzeggen van abonnementen, terugbrengen van medische hulpmiddelen) maar ook de afhandeling van (soms ingewikkelde) erfbelasting en formaliteiten uit het erfrecht.

Wie zijn de erfgenamen?

Het begint allemaal met de vraag of er een testament is. Dit kan de notaris snel voor u nakijken bij het Centraal Testamentenregister en indien nodig vraagt die het testament snel op bij de notaris die het bewaart.

Er kan in het testament bijvoorbeeld een executeur zijn aangewezen die de uitvaart moet regelen en de afwikkeling van de erfenis moet verzorgen. Is er een executeur aangewezen in het testament dan regelt die zelfstandig (namens de erfgenamen) de erfenis. Als er geen executeur is aangewezen dan regelen de erfgenamen de erfenis gezamenlijk of geven een volmacht aan een van hen.

Als er geen testament gemaakt is gelden de volgende regels uit de wet:

  • Groep 1: zijn er kinderen of een echtgenoot/geregistreerd partner? Ja, dan zijn dat de erfgenamen. Nee, dan door naar groep 2.
  • Groep 2: zijn er ouders en broers/zussen? Dan zijn dat de erfgenamen. Nee, dan door naar groep 3.
  • Groep 3: zijn er grootouders? Dan zijn dat de erfgenamen. Nee, dan door naar groep 4.
  • Groep 4:  zijn er overgrootouders? Dan zijn dat de erfgenamen. Nee, dan vervalt de erfenis aan de staat der Nederlanden.

Het hebben van een samenlevingscontract zorgt er nog niet voor dat de partner erfgenaam is. Daarvoor is er de mogelijkheid van een testament opstellen. Om elkaar bij leven te machtigen om elkaars zaken te regelen kunt u een levenstestament maken.

 

Plaatsvervulling 

Let op: is een persoon uit een van de genoemde groepen al vooroverleden, onwaardig, of heeft die de erfenis verworpen, dan vindt er plaatsvervulling plaats! De afstammelingen van die persoon in de groep komen in de plaats van die persoon. De afstammelingen nemen gezamenlijk de plaats in van de vooroverleden erfgenaam, de onwaardige erfgenaam of de erfgenaam die de erfenis verworpen heeft. Plaatsvervulling voor de erfgenamen treedt op tot en met de 6e graad.
U kijkt dus pas in de volgende groep als er geen personen zijn in die groep. Bij vooroverlijden, onwaardigheid of verwerpen van de erfenis moet u dus ook zeker weten dat er geen afstammelingen van die personen zijn i.v.m. plaatsvervulling.

Erfenis aanvaarden of verwerpen

U hoeft een erfenis niet te accepteren als u dat niet wilt. U kunt een erfenis weigeren of een erfenis aanvaarden. Het is van belang dat u dit tijdig met de notaris overlegt en regelt. De notaris adviseert u hier graag over.
Let op: gedraagt u zich als erfgenaam dan zit u al aan de nalatenschap vast, ook als het negatief is! 

U kunt kiezen of u de erfenis aanvaardt (accepteert), verwerpt of 'beneficiair' aanvaardt. U aanvaardt 'beneficiair' als u denkt dat de schulden niet uit de erfenis kunnen worden betaald of als u hier twijfels over heeft. U bent alleen bij beneficiaire aanvaarding niet zelf aansprakelijk voor een tekort in de erfenis. Het is heel belangrijk dat u die keuze voor beneficiair aanvaarden zo snel mogelijk maakt. Bij twijfel of onduidelijkheid over tekorten of schulden in de erfenis is het aan te bevelen om zo snel mogelijk 'beneficiair' te aanvaarden. Denk bijvoorbeeld ook aan een huis met een hypotheekschuld dat 'onder water' kan staan. De notaris adviseert u daar graag over en kan de beneficiaire aanvaarding snel voor u regelen.

Verklaring van erfrecht

De notaris is nodig voor het afgeven van de verklaring van erfrecht. Dit is een notariële akte waarmee u bij instanties (zoals banken) kunt aantonen dat u bevoegd bent om over de erfenis te beschikken. In de verklaring van erfrecht stelt de notaris, na onderzoek, vast wie de erfgenamen precies zijn en wie bevoegd is over de erfenis te mogen beschikken.

Bespreking regelen erfenis

Als u een erfenis gaat afhandelen is het aan te raden om eerst contact op te nemen met een deelnemende notaris voor een (kosteloze en vrijblijvende) bespreking. De notaris bekijkt dan hoe de erfenis er uit ziet en of er bijzonderheden aan de orde zijn of te verwachten vallen. Als er geen bijzonderheden zijn, kunt u in de meeste gevallen prima zelf de erfenis afwikkelen. Indien nodig, bijvoorbeeld bij problemen of tijdgebrek, kan de notaris altijd nog ingeschakeld worden voor hulp of advies.